Rano otkrivanje karcinoma dojke (2.dio)

Rano otkrivanje karcinoma dojke znači bolju prognozu u smislu dužeg preživljenja i izlječenja.
Program sistematskog pregledavanja svih žena određene životne dobi  s ciljem otkrivanja žena koje imaju razvijen karcinom, ali koji ne daje simptome naziva se SCREENING.

Način screeninga mijenjao se kroz vrijeme kako je napredovala tehnologija.
Napredak medicinskih procedura prati razvoj moderne tehnologije.  
Screening podrazumjeva klinički pregled uz određene dijagnostičke procedure (mamografija, ultrazvučni pregled, magnetna rezonanca- MRI) koji se čini periodično, tj. u određenim vremenskim intervalima.

SCREENING
Kako je već ranije navedeno, osim samopregleda, za rano otkrivanje karcinoma dojke važan je i redovni liječnički pregled.
To u užem smislu znači klinički pregled koji je sličan samopregledu, a  koji se dopunjava spomenutim dijagnostičkim procedurama.
I dalje vrijedi preporuka da se screening provodi godišnjim mamografijama.

American Cancer Society i neka druga slična udruženja dugi niz godina preporučivala su da žene rade godišnje mamografije počevši  s navršenih  40 godina života.
No, u novembru 2009. U.S. Preventive Services Task Force- nezavisni panel eksperata preporučio je da žene koje su u četrdesetim i imaju prosječan rizik za nastanak karcinoma dojke ne moraju raditi godišnje mamografije, a žene u dobi od 50-74 s istim rizikom, trebale bi istu raditi jednom svake dvije godine.

Međutim, vruća tema i dilema Kada započeti s mamografijama i u kojim intervalima ih je preporučeno raditi?
Eksperti su danas podijeljeni na one ZA i PROTIV godišnjih mamografija od navršene 40.godine života.

Ipak, konsenzus relevantnih institucija American Cancer Society (ACS),  American College of Radiology, American College of Obstetricians and Gynecologists  preporučuju da se slijede raniji vodiči za kliničku praksu (kao npr National Comprehensive Cancer Network Guidelines) odnosno da se nastavi sa praksom godišnjih mamografija počevši od navršenih 40.godina života.
To mišljenje se temelji na studiji objavljenoj u februaru 2011. u American Journal of Radiology koja je obradila iste podatke kao i USPSTF i došla je do drugačijih rezultata.
Prema riječima R. Edward Hendrick, PhD, profesor radiologije na University of Colorado School of Medicine, Denver i Mark Helvie, MD,šef odjela za dijagnostiku dojke na University of Michigan Comprehensive Cancer Center in Ann Arbor, screening u mlađoj životnoj dobi i u češćim intervalima može spasiti više života.
Pa tako navode da žene koje započnu s mamografijama u dobi od 40 godina i rade ih 1x godišnje, smanjuju smrtnost od karcinoma dojke za 71%

Zanimljiv članak objavljen je u decembru 2010 u stručnom časopisu Radiology u kojem se objašnjava kako se mijenja tačnost interpretacije mamografskog snimka ovisno o fazi menstrualnog ciklusa.
Istraživanja Diane L. Miglioretti, PhD, iz Group Health Research Institute, Seatle, Washington, obuhvatilo je izuzetno veliki uzorak od 387.218 mamografskih pregleda među kojima su otkrivena 1.283 karcinoma.
Pregledane žene bile su u dobi od 35 do 54 godine i do tada nisu imale postavljenju dijagnozu karcinoma dojke.
Mamograme je očitalo 770 radiologa.

Zaključak istraživanja je da su mamografije koje se čine u regularnim preporučenim intervalima u svrhu screeninga statistički senzitivnije ako se urade u prvoj sedmici menstrualnog ciklusa.
Napominjem da početak menstrualnog ciklusa obilježava 1. dan krvarenja, te da ovaj podatak za neke žene može značiti da bi trebale ići na mamografiju dok još krvare, ne čekajući da krvarenje prestane.

No, zasad nejasan podatak iz iste studije pokazuje da za žene koje čine mamografiju prvi puta u životu, ovi podaci ne vrijede.

Prema rezultatima iste studije, žene koje prvi puta rade mamografiju, trebaju to uraditi u posljednjoj 4. sedmici ciklusa, kada su, statistički gledano, mamogrami najsenzitivniji.
Zašto je to tako, tek treba istražiti.

Bilo kako bilo, autori ove studije zaključuju da bi žene koje još menstruiraju i rade redovite mamografske kontrole, trebale raditi mamografiju tokom prve sedmice menstrualnog ciklusa radi veće preciznosti.
Uzevši u obzir da se osjetljivost i bolnost dojki obično javlja u drugoj polovici ciklusa, to bi mogla biti još jedna prednost u činjenju ove, pomalo neugodne, pretrage u ranijoj fazi ciklusa.

Na posljednjem, 33. godišnjem simpoziju o karcinomu dojke koji se održava u San Antoniu (8-12. Decembra 2010, Texas, USA), jednom od najznačajnijih skupova na temu karcinoma dojke, iznesena je tvrdnja da i dalje tek 50% žena dolazi na redovite godišnje preglede.
U razvijenim zemljama osiguravajuća društva često šalju obavještenja-podsjetnike, kada je vrijeme za sljedeću mamografiju.
Unatoč tome, tek 50% žena odazove se na ovakve pozive.

Nešto novija metoda screeninga karcinoma dojke je MRI (magnetic resonance imaging).
Prednost ove metode je veća senzitivnost u usporedbi sa standardnom mamografijom.
Nedostaci ove metode su veliki udio lažno-pozitivnih nalaza kod žena koje nisu pod visokim rizikom za nastanak karcinoma, te posljedično tome i veći broj biopsija koje nisu patohistološki potvrđene kao karcinom.
Osim toga, sama metoda više košta.
Stoga su ponovno Amerikanci uradili istraživanje i zaključili da godišnji MRI screening kao dopunu standardnoj mamografiji trebaju raditi žene koje su pod visokim rizikom od razvoja karcinoma dojke, a to su žene koje u svojoj osobnoj istoriji bolesti imaju već ranije dijagnosticiran karcinom dojke, poznat karcinom dojke nekoga od bližih srodnika (majka, sestra..) ili su poznati nosioci gena za koje znamo da su povezani s razvojem carcinoma dojke (mutacije BRCA 1 i BRCA 2 gena), one koje su ranije iradirane na područje dojke osobito one iradirane zbog limfoma.
MRI screening se preporučuje raditi  tokom druge sedmice menstrualnog ciklusa.

Ultrazvučni pregled dojki je, popout MRI, takodjer komplementarna metoda kliničkom pregledu i  mamografiji, dakle pretrage se dopunjuju.
Ultrazvučna metoda je lako dostupna, jeftina, vrlo korisna za diferenciranje cističnih promjena od solidnih tumora, a primarno se koristi za identifikaciju i karakterizaciju promjena uočenih kliničkim ili mamografskim pregledom.
I dalje nije prihvaćena kao rutinska pretraga u općoj populaciji.
Ipak, ultrazvučna pretraga kao dopuna mamografskom pregledu opravdana je kod praćenja visokorizičnih žena.

Ako uzmemo u obzir da je karcinom dojke izlječiva bolest ako se otkrije dovoljno rano, drage moje, na nama je samo da se redovito same pregledamo, pratimo svoj menstrualni ciklus i javljamo na redovite kontrole prema preporuci osiguravajućeg društva ili barem ljekara.

Dr Danijela Trokić, spec.radijacijski onkolog

(zdravlje.at)