Infekcije mokraćnih puteva (prvi dio)

Infekcije gornjih i donjih mokraćnih puteva mogu se javiti zajedno ili nezavisno jedna od druge.

Infekcije mokraćnih puteva (infekcije urinarnog trakta) se dijele na dvije osnovne anatomske kategorije:
-infekcije donjih mokraćnih puteva (uretritis- zapaljenje mokraćovoda, cistitis- zapaljenje mokraćne bešike, epididimitis,prostatitis- zapaljenje prostate) i
-infekcije gornjih mokraćnih puteva (pijelonefritis- zapaljenje bubrega i bubrežnih čašica, intrabubrežni i peribubrežni apsecs).

Mehanizam nastanka infekcije u cijelom urinarnom traktu je gotovo isti dok klinička slika, dijagnoza, liječenje i prognoza zavise od mjesta infekcije i eventualnih strukturnih i funkcionalnih anomalija.

Infekcije gornjih i donjih mokraćnih puteva mogu se javiti zajedno ili nezavisno jedna od druge, mogu biti asimptomatske ili se mogu manifestovati izraženim kliničkim simptomima, mogu biti sa komplikacijama ili bez komplikacija.

Mikrobiološki kriterijum za postojanje infekcije je nalaz značajne (signifikantne) bakteriurije što znači nalaz 100 000 bakterija u 1 ml mokraće (čistog uzetog uzorka srednjeg mlaza mokraće).

Postojanje infekcije se potvrđuje nalazom leukocita- bijelih krvnih zrnaca u mokraći (pijuria).

Mehanizam nastanka infekcije mokraćnih puteva
Bakterije prodiru u urinarni trakt preko mokraćne cijevi, širenjem putem krvi ili limfe, ili ako postoji komunikacija između crijeva i mokraćnih puteva.

Najčešći put je uzlazni put ulaska infekcije preko mokraćne cijevi.
Najčešća bakterija koja uzrokuje infekciju je Escherichia coli (85% slučajeva)- ova bakterija je normalni stanovnik probavnog trakta kod čovjeka. Ostale bakterije kao Proteus, Klebsiella, Enterococci, Pseudomonas i druge rjeđi su uzrok infekcije.

Infekciji najčešće prethodi naseljavanje (kolonizacija) periuretralnog podrucja (područje oko mokraćne cijevi) velikim brojem uropatogenih bakterija.

Kod žena krataka mokraćna cijev koja ima dužinu oko 4 cm ne predstavlja prepreku prolazu bakterija u mokraćnu bešiku.
Kod muškaraca je dužina mokraćne cijevi oko 12 cm, udaljenost perianalnog područja (područja oko čmara) od otvora mokraćne cijevi kao i antibakterijska svojstva sekreta prostate smanjuju mogućnost invazije bakterija putem mokraćne cijevi.

Kateterizacija (aplikacija katetera) ili druge instrumentalne manipulacije kod oba pola predstavljaju predispoziciju za ulazak bakterija u mokraćnu bešiku.

Ulazak bakterija u mokraćnu bešiku ne znači i infekciju.
Bakterije moraju da ostanu i da se razmnožavaju u bešici da bi nastala infekcija.

Faktori koji određuju infekciju su: broj bakterija, infektivnost bakterija i mehanizmi odbrane bešike.
Učestala i potpuna pražnjenja bešike važan su faktor odbrane od infekcije.

Iz bešike se infekcija putem mokraćne cijevi prenosi na bubrege.
U bubrezima se infekcija locira pretežno u srži bubrega.

Infekcija bubrega putem krvi je rijetka i nastaje kada su sniženi ili poremećeni odbrambeni mehanizmi organizma.
Predispozicije za nastanak infekcije bubrega čine: opstrukcije mokraćnih puteva, trudnoća, šećer (dijabetes mellitus), instrumentalna manipulacija, urođene anomalije mokraćnih puteva.

Kliničko ispoljavanje infekcije mokraćnih puteva
Asimptomatska bakteriurija
Asimptomatska bakteriurija predstavlja signifikantnu bakteriuriju istog bakterijskog soja.
Otkriva se slučajno, ispitivanjem prividno zdrave populacije jer ne postoje simptomi infekcije.
Sreće se kod 3-7% žena uzrasta 16-65 godina, a kod muškaraca 0,1% i povećava se sa godinama starosti.

Kontraverzna su mišljenja što se tiče značaja asimptomatske bakteriurije i indikacija za liječenje.
Stručnjaci se slažu da treba liječiti trudnice, pacijenete sa opstrukcijom, kamenom, dijabetičare, kao i pacijenete sa faktorima komplikacije.

Osobe koje imaju asimptomatsku infekciju spontano se oslobađaju bakterija ili se mijenja bakterijski soj.
Uporne ili recidivine asimptomatske infekcije (ukoliko nisu komlikovane) ne oštećuju bubrege i ne izazivaju hipertenziju (povećanje krvnog pritiska).
Liječenje ovih infekcija nije potrebno izuzev kod trudnica.

Bolesnicima treba skrenuti pažnju na mogućnost dobijanja simptomatske infekcije i dati savjete za zaštitu i prevenciju.

Kod osoba sa nenormalnim mokraćnim putevima ili kod onih koji boluju od šećerne bolesti, kod osoba koje zloupotrebljavaju (pretjerano koriste) analgetike i druge lijekove za suzbijanje bola, kao i kod osoba sa poremećajem odbrambenog sistema organizma (imunosuprimirane osobe), asimptomatska bakteriurija nije beznačajna i treba da se liječiti.

Postoje lijekovi koji se koriste za suzbijabnje infekcije i koji su bezbjedni i u trudnoći.

Autor: Dr. Theodosios-Georgios Sarikas, urolog

Infekcije mokraćnih puteva (drugi dio)

(zdravlje.at)