Seksualne disfunkcije kod muškaraca - erektilna disfunkcija

Seksualne disfunkcije kod muškaraca–Erektilna disfunkcija

Psihogeni problemi seksualne prirode su vrste bolesti koji je teško općenito kategorizirati.  

Zbog mnoštva individualnih aspekata se po današnjem rezonu seksualnim poremećajem smatra ono što kod pojedinca subjektivno uzrokuje opterećenje i smetnju. Veoma je mali broj pojedinaca koji su u potpunosti zadovoljni svojim seksualnim životom, dok broj hronično nezadovoljnih i razočaranih tendencionalno raste. Pojedinci koji duži vremenski period imaju samo deficitne, nepotpune ili nezadovoljavajuće seksualne kontakte imaju u studijama dokazani niži subjektivni kvalitet življenja kao i mnoge prateće komorbidne kliničke slike bolesti poput depresije.  

Mnoštvo klijenata se nažalost za pomoć obraća u krajnje hronificiranom stanju bolesti, nakon dogogodišnje patnje ili možda već zloupotrebe farmakoloških i drugih sredstava sumnjivog porijekla. Kod mnogih problematika izlazi i na vidjelo tokom tretmana kao naizgled sporedni simptom nekog drugog psihičkog oboljenja.

Seksualne disfunkcije su još uvijek nažalost jedna dosta tabuizirana tema, o kojima je pogotovo muškarcima “neugodno” pričati, pogotovo između sebe. 

Općenito postoji mnogo vrsta seksualnih poremećaja kod muškaraca, neke od njih su: erektilna disfunkcija (ED) ili tzv. impotencija, ejaculatio praecox (preuranjena ejakulacija), nedostatak ili gubitak spolne želje (libida), anajekulacija (izostanak ejakulacije), ejakulacija ili orgazam bez zadovoljavajućeg osjećaja, bolovi tokom sekusalnog odnosa (dispareunija). Vrste seksualnih devijacija su mnogo opširnije i već predstavljaju drugu temu.

Problemi seksualne prirode tokom života muškarca ne predstavljaju nikakvu rijetkost u biografiji, stanje je čak suprotno tome: statistički rezultati studija ukazuju na činjenicu da svaki muškarac najmanje jednom u životu doživi neku vrstu seksualnih problema. Muškarcima općenito od 30. godine blago opada intenzitet seksualnih potreba, najkasnije od 50. godine i njihova seksualna funkcionalnost.

Jedna od najprostranjenijih seksualnih disfukcija je erektilna disfukcija ED (smetnje kod faktora poput mogućnosti postizanja erekcije, jačine erekcije kao i mogućnosti održavanja erekcije tokom seksualnog odnosa).

Uzroci mogu biti organski (simptom neke druge bolesti), psihogeni (razvijen zbog psihičkih konflikata i smetnji) i miješani tj. kao kombinacija organskih i psihogenih uzroka (u većini slučajeva). Razlika se uglavnom primjeti u vrsti simptoma. 

Jedan od glavnih kriterija kod psihogeno uzrokovane ED je starosna dob (kod muškaraca mlađih od 60 godina, dok je definitivo najveća mogućnost kod onih mlađih od 40 godina). Problemi sa erekcijom su nastali naglo, najčešće nakon jedne iznenadno neuspjele erekcije. Tzv. “faktori rizika” (dijabetes, ostale hronične bolesti bubrega, kardiovaskularne i druge bolesti krvožilnog sustava, alkoholizam, pušenje) nisu prisutni. Takvi pojedinci najšešće nemaju problema ostvariti erekciju pri masturbiranju, imaju uredne noćne tj. jutarnje erekcije i najšešće imaju problema u vezi ili su single- tipovi.

Organski uzroci ED-je mogu biti gore navedeni “faktori rizika” tj. dijabetes (šećerna bolest), različitih bolesti arterija, smanjena razina testosterona u krvi prouzrokovana raznim bolestima, neurogene bolesti (npr. moždani udar, Alzheimer, Multipla skleroza), kao nuspojava različitih medikamenata (antidepresivi, antihipertenzivi (protiv visokog pritiska), hormoni, antihistaminici, nesteroidni protuupalni lijekovi korišteni dug vremenski period, lijekovi protiv raka prostate, lijekovi za hemoterapiju. Predisponirajući faktori su alkohol i pušenje, kao i zloupotreba psihoaktivnih supstanci.

Liječenje ED-je moguće sa lijekovima (npr. sildenafil), injekcijama (ubrizgavanje alprostadila), hormonskim tretmanima (testosteron), protezama (penilni impiantati), vakuum napravama i pomagalima i hirurškim zahvatima (na krvnim žilama uda).

Naravno da se općenito prije početka svake psihoterapije ili seksualnog savjetovanja preporučuje posjeta urologu radi isključivanja svih organskih/medicinskih uzroka problema. Sa obzirom na dokazanu interakciju između psihogenih i organskih uzroka psihoterapija i seksualno savjetovanje mogu čak pozitivno djelovati i na organski uzrokovane seksualne disfunkcije.

Najčešći mogući problemi psihogeno uzrokovanih problema seksualne prirode su razne smetnje i traume u psihoseksualnom razvoju u mladosti i djetinjstvu, smetnje u vezi, smetnje tokom prvih seksualnih iskustava, pogrešni i iskrivljeni pogledi na seksualnost zasnovani na društvenom pritisku, kao i iz toga proizveden nepremostivi raspon između želja i realnih mogućnosti.

Iako se eksperti slažu da se kod najvećeg broja slučajeva erektilnih disfunkcija (i drugih smetnji) mogu postići poboljšanja, to se ne dešava uvijek. Ovaj raspon između želja i mogućnosti se ogleda u tome da muškarci grčevito pokušavaju ispuniti određene nerealne i nametnute norme, očekivaju da su u stanju da moraju funkcionisati bilo gdje, bilo kada i onoliko dugo koliko se to “zahtijeva”. Zbog toga mnogi kod smetnji ili disfunkcija odmah počinju sa korištenjem lijekova poput sildenafila (Viagra), koji nakon hronične dugogodišnje zloupotrebe osim svih zdravstvenih rizika može dovesti i do razvijanja psihičke ovisnosti.

Problemi sa partnerom u vezi su isto od velikog značaja, pri čemu ne moraju biti prisutni klasični problemi, dovoljno je da partneri imaju različite poglede na seksualnost (individualne potrebe, frekvenciju, intenzitet, vrstu seksa) te da ne komuniciraju o tim problemima.

Na početku svake psihoterapije ili savjetovanja i postavljanja sekusalnoterapeutske dijagnoze stoji tzv. seksualna anamneza (davanje biografskih podataka o seksualnom razvoju i iskustvima), familijarna anamneza kao i opis trenutačne veze (ako je ima) kao i trenutnih seksualnih odnosa.

Iako su put ka psihologu/terapeutu kao i prvi termini za većinu muškaraca “neugodni” ili “beskorisno-nepotrebni” se tokom tretmana ispostavi da je u jako velikom broju slučajeva nizom intervencija i psihoedukacijom moguće signifikantno podići kvalitet življenja, kao i seksualnog života u općenitosti.
Autor: Mag. Kurtović Vedran

(zdravlje.at)